خوش آمدید

جستجو

تبلیغات





قلیچی ( سفید گر )

     مطلب از آقای کجوری با اندکی دخل و تصرف

    بر خلاف امروزی که از پیرکس و کریستال و آکروپال و ظروف من در آوردی امروزی استفاده می شود و شاید اگر کسی در پیش مهمان این ظروف را استفاده نکند کسر شان باشد بودند افرادی که در سلامتی انسانها نقش بسزایی داشته اند سفیدگر که محل می آمد ظروف مسی را با قلع و نشادر سفید می کرد بعد از ساییدن با پارچه ای آعشته به ماسه مخصوص براده هارا صاف می کرد سپس مس را در کنار آتشی در کنار حیاط روشن می نمود داغ و ظروف مسی بعداز ظروف مسی قلع را می سابیدند و ظروف را سفید می کردند وووووو معمولا ظروف مسی که قلع شده بود بعد از مدتی بر اثر مصرفی که می شد دچار زنگ زدگی یعنی رنگ اصلی مس را نشانمی داد آب یا غذایی که د آن گذشته می شد با رگه های سبز رنگ نشان از بیکیفتی جنس بود و می بایست حتما قلع می شد قلیچی وقتی به محل می آمد فریادمی زدند :  

    مس قلعی کمبی -بی دست مزد قلعی کمبی -  سر صبح قلعی کمبی  - خله خب قلعی کمبی

    در میان قلع چی یک قنبر قلعی چی بود که بیشتر کارهای نفت چال را ایشان انجام می داد ایشان با یک دمی یا همان پست بز که دو سرش را مهار کرده بود به آتش می دمید مس هار ا سرخ می کرد و قلع را می پاشید.

    ابزار و لوازم سفید گری

    دم و كوره: دم مورد استفاده سفيدگر دم پوستي بوده است. پوست دباغي شده گوسفند را به صورت مشكي در آورده كه دو سر آن داراي سوراخ بوده كه يک سر آن به لوله‌اي كه به كوره راه داشته مي‌بستند و در دهان سوراخ ديگر دو تخته كوبيده شده كه كار دستگيره را انجام مي‌داده است. در موقع دميدن اين دو تخته را به هم مي‌چسباندند و سوراخ مشک بسته مي‌شد و مشک را به طرف لوله كوره فشار مي‌دادند. در نتيجه هواي داخل مشک از طريق لوله به كوره دميده مي‌شد و سپس تخته‌ها را از هم جدا كرده و مشک را به طرف عقب مي‌كشيدند و مشک دوباره از هوا پر مي‌شد و آماده دميدن مي‌گرديد. بدين ترتيب عمل دميدن انجام مي‌گرفت.كوره مورد استفاده هم سطح با زمين بوده است.

    دم دستي:بعد از پوست، دم دستي معمول شده كه از يک محفظه فلزي و پروانه فلزي تشكيل شده كه اين پروانه در وسط محفظه به دور يک محور كه دستگيره‌اي محرک به آن بسته شده و مي‌چرخد، قرار گرفته است. اين دستگيره پروانه را به حركت در مي‌آورد و از طريق لوله‌اي كه يک طرف آن به بيرون كشيده شده، به كوره دميده مي‌شود. بعد از چند مدت اين نوع دم به دم برقي تبديل شد كه پروانه آن توسط برق به حركت در مي‌آيد.

    دم نفتي: امروزه به علت مقرون به صرفه بودن از دم نفتی استفاده مي‌كنند كه به‌وسيله اجاق نفتي كه داراي مخزن باد مي‌باشد، انجام مي‌گيرد. اين نوع اجاق به‌وسيله نفت روشن مي‌شود. مخزن آن را با تلمبه دستي از باد پر مي‌كنند كه در نتيجه هم عمل دميدن و هم سوخت داخل كوره را تامين مي‌كند.

    گاز دستي: يکي از ابزارهاي سفيدگري مي‌باشد كه، به‌وسيله آن ظروف را داخل يا خارج كوره مي‌كنند. شبيه به انبر دست مي‌باشد با اين تفاوت كه لبه آن كشيده است.

    انبردست: ابزار ديگرب است كه به‌وسيله آن ظروف را در دهانه كوره نگه مي‌دارند. دو لبه اين ابزار كه به هم نزديک مي‌شوند، تشكيل دايره‌اي كوچک مي‌دهند كه از خارج شدن ظروف از دهانه انبردست جلوگيري مي‌كند.

    پنبه: قلع را در داخل ظرف داغ شده ريخته پنبه را بر روي آن مي‌كشند. در نتيجه قلع به تمام بدنه ظرف ماليده شده و ظرف سفيد مي‌گردد.
    شن: قبل از سفيد كردن، ظرف را با شن مي‌سابند تا تيرگي آن تا حدودي برطرف شود.

    زغال چوب: زغال چوب سوخت كوره را تشكيل مي‌دهد.

    مـــــــــــــــواد اولیه

    مواد اوليه‌اي كه در سفيدگري به كار مي‌رود قلع و پودري سفيدرنگ به نام نشادر nešâdor مي‌باشد. قلع به صورت ورق‌هاي نرم و انعطاف‌پذير مي‌باشد، كه در موقع استفاده آن را خرد مي‌كنند.

    نشادر: پورد سفيد رنگ شبيه به پودر لباسشويي مي‌باشد، كه از خود قلع به‌دست مي‌آورند و از كشورهاي خارج وارد مي‌شود.
    ديزاب: ديزاب
    dizâb مايعي است از موادي به نام سوداsovdâ كه اين مواد شيشه به پودر شييه مي‌باشد و جهت شستشوي ظروف به كار مي‌برند.

    فن كار:

    اولين مرحله كار ديزاب دادن ظروف است، ديزاب را در آب جوشانده و به هم مي‌زنند تا خوب حل گردد. بعد از سرد شدن، به‌عنوان مواد پاک كننده استفاده مي‌كنند. به اين صورت كه مقدار خيلي كمي از مايع را در ظروف مي‌ريزند و آن را با حرارت كوره داغ مي‌كنند. سپس با پارچه‌اي ضخيم آن را به تمام بدنه ظرف مي‌مالند و بعد آن را شستشو مي‌دهند.

    دومين مرحله كار ساييدن ظروف است كه اين كار به‌وسيله شن و پوست بز انجام مي‌گيرد، بدين ترتيب كه، مقداري از شن را بر روي پوست مي‌ريزند و به بدنه ظروف مي‌كشند و يا جهت ساييدن پشت ظروف، آن‌ها را بر روي مقداري شن قرار مي‌دهند و در داخل ظرف مي‌ايستند و با گرفتن دو دست به ديوار آن را به دو جهت چپ و راست مي‌چرخانند كه با انجام اين كار بدنه بيروني ظروف تميز مي‌گردند. بعد از ساييدن آن را شستشو داده و آماده سفيد كردن مي‌شوند. در زمان شروع سفيدگري، ظرف را در دهانه كوره قرار مي‌دهند تا خوب داغ شود. سپس مقداري نشادر در داخل ظرف مي‌ريزند و با پنبه آن را به تمام نقاط داخلي و بيروني ظرف مي‌مالند و به‌دنبال آن مقدار خيلي كمي قلع به بدنه داخلي و خارجي ظرف مي‌كشند و مجددا نشادر در داخل ظرف ريخته و پنبه را خيلي محكم به تمام قسمت‌هاي ظرف مي‌كشند و بعد آن را در آب فرو مي‌برند و مجددا آن را خشک مي‌كنند و ظرف رنگ سفيد شفاف به خود مي‌گيرد. لازم به ذكر است كه نشادر باعث مي‌گردد، كه قلع بر بدنه ظروف ثابت گردد.
    و اشيا وابسته به سفيدگري عبارتند از:

    دم و كوره،

    دم دستي،

    دم نفتي، جاي دم دستي را گرفت، بعد از آن دم برقي نيز به آن‌ها اضافه گرديد.

    گاز دستي، انبردست، پنبه، شن، نشادر، ديزاب، زغال چوب.

     چرچی : ( دوره گرد )

    در این دور و زمونه وانت بارها تره بار را برای فروش به روستاها می برند ولی در گذشته در ایام زمستان بودند افرادی که بعضی از قوت لایموت مردم را به محل می آوردند آنها اجناسی از قبل چنگل و ترب و قسی ولگه را به محل می آوردند و فریاد می زدند : دو سر دونه یک سر ولگه بدین منظور که آنها هر کس برنج می آورد آن را در ترازوی دستی ( قپان آویز ) به دو قسمت می کردند ونصف را داخل کیسه خود می ریختند و به وزن نصف دیگر برنج اجناس می گرفتند این انسانهای شریف هم برای امرا معاش خود راههای طولانی را طی می کردند و شب هااگر بارشان می ماند در محل اتراق می کردند.


    این مطلب تا کنون 17 بار بازدید شده است.
    منبع
    برچسب ها : ظروف ,كوره ,داخل ,استفاده ,مي‌كنند ,نشادر ,قلعی کمبی ,تمام بدنه ,مقدار خيلي ,قرار مي‌دهند ,دهانه كوره ,
    قلیچی ( سفید گر )

تبلیغات


    محل نمایش تبلیغات شما

پربازدیدترین مطالب

آمار

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده

تگ های برتر